Beliz, Tipografi ve tipografik kurşun-pirinç matbaa harfleri restorasyonu üzerine çalışan, 19. yüzyıl Osmanlı matbaalarında kullanılan nadide oyma pirinç punto kalıplarını özel kimyasallarla temizleyip döküm hatalarını düzelten yirmi dördüncü yaşına girmiş bir mürtet ustasıydı. Şehrin eski sanayi ve imalathane aksına komşu kalabilmek için Maltepe-Zeytinburnu sınırındaki Yılanlı Ayazma Sokak’ta yer alan eski bir dökümhanenin depo katını atölye-ev yaptı.
Beliz’in mücadelesi; gravör neşterlerinin, korozyon önleyici özel vaks cilalarının fahiş fiyatları ve Zeytinburnu çayırından sızan ağır nemin pirinç harf kalıplarında hızlıca yeşil korozyon (verdigris) oluşturma riskiydİ. Gündüzleri Davutpaşa’daki matbaacılar sitesinde parça başı kağıt kırım ve koli yükleme işlerinde çalışıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla yüzyıllık hurufat kalıplarının çapaklarını kazıyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik harf tırnaklarını temizlemesini imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir sahaf koleksiyonu için restore ettiği 1870’lere ait 120 parçalık Osmanlıca pirinç matbaa harf takımının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Yılanlı Ayazma Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Beliz’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cilası henüz sürülmemiş pirinç kalıpların üzerine aktı.
Beliz, dondurucu suyun içinden kalıp kasasını saniyeler içinde çekti. Islanan pirinç harfler saatler içinde oksitlenip netliğini kaybedebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Zeytinburnu Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir fırının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pirinç parçaların üzerindeki suyu emici kâğıtlarla saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında metalleri kurutup vaks katmanını baştan uyguladı. Ertesi gün hurufat takımını pürüzsüz bir parıltıyla sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.