Aralık ayının dondurucu bir cuma akşamında Marmara üzerinden boğaza doğru alçalan koyu gri kar bulutları Cihangir’in yüksek tavanlı tarihi taş binalarını kuşatırken; Elif kucağındaki ağır ceviz ve gürgen ahşap kaplama levhalarını, hassas kıl testerelerini, doğal tutkal ısıtıcılarını ve oygu keskilerini düşürmemek için Akarsu Yokuşu’nun dik ve ıslak taş basamaklarında dengesini korumaya çalışarak iniyordu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İç Mimarlık ve Eser Restorasyonu Bölümü son sınıf öğrencisi olan Elif, geleneksel Osmanlı intarsiya (ahşap kakma) zanaatını Cihangir’in Bohem ve Art Nouveau mimari dokusuyla buluşturma sevdasıyla Trabzon’dan İstanbul’a gelmişti. Cihangir’in arka sokaklarında, kışın ahşap pencerelerinden rüzgâr ıslık çalan ve tavanı rutubet kokan eski bir binanın bodrum katında yaşıyor; akşamları Çukurcuma’daki bir antikacıda geç saatlere kadar mobilya zımparalayıp cila kokuları arasında toz silerek hem ev kirasını çıkarıyor hem de nadir ceviz kütükleri, abanoz kaplamalar ve özel marangoz aletleri için para biriktiriyordu.
O gün, hayatının en büyük akademik dönüm noktası sayılan uluslararası bir ahşap tasarımı ve restorasyon sergisinin nihai eser teslim günüydü. Cihangir’deki restore edilmiş tarihi bir galeride düzenlenecek "İstanbul’un Dokusu ve Ahşabın Hafızası" temalı sergi için aylardır uykusuz kalarak hazırladığı, farklı ağaç türlerini milimetrik kesip birleştirerek oluşturduğu devasa "Cihangir Cumbaları ve Boğaz Girişi" ahşap intarsiya panosunu jüriye ulaştırması gerekiyordu. Eğer eseri dereceye girerse hem Avusturya’daki Viyana Uygulamalı Sanatlar Üniversitesi’nde iki yıllık burslu uzmanlık eğitimi imkânı kazanacak hem de aylardır biriken malzeme ve atölye borçlarını tamamen kapatabilecekti. Günlerdir keskilerle ahşap oymaktan elleri nasır bağlamış, ince testere kullanmaktan parmak boğumları derin ahşap kıymıkları ve çatlaklarla kaplanmıştı.
Ancak Akarsu Yokuşu’nun en dik virajında ilerlerken, dar sokaktan hızla geçmeye çalışan bir nakliye kamyonetinin kasasından sıyrılan ağır bir halat makarası gürültüyle Elif’in üzerine doğru savruldu. Anlık bir panikle kenardaki bina duvarına doğru sıçrayan Elif’in ayağı, kaygan ve buza kesmiş taşların üzerinde kaydı. Sertçe yere kapaklanan genç kızın kucağındaki korumalı Ahşap kılıf elinden fırlayarak sokağın kenarındaki döküm demir yangın musluğuna çarptı. Kılıftan fırlayan o narin ceviz ve abanoz kaplama pano sert zemine vurarak çatırdayarak tam ortasından ikiye yarıldı; üzerindeki hassas ahşap motifler yerinden söküldü, haftalarca kıl testereyle milim milim işlediği o ince desenler sokağın buzlu çamur su birikintisine saçıldı.
Elif, dizlerindeki derin sıyrıkların ve avuçlarına batan sivri ahşap kıymıklarının acısını hissetmeden, çamurlu suyun içinde dağılan ahşap parçalarına ve kırılan panosuna bakarak donakaldı. Haftalarca ter döktüğü uykusuz geceler, nasırlı elleri ve Viyana hayalleri saniyeler içinde o soğuk sokağın ortasında yok olup gitmişti. Ağlamaktan göğsü sıkışan genç kız, Cihangir’in bu rüzgârlı ve dik yokuşunda ne kadar çaresiz kaldığını felt etti.
O sırada sokağın hemen başındaki eski bir ahşap tamir atölyesinden çıkan, Cihangir’in elli yıllık emektar marangoz ve ahşap ustası "Yusuf Usta" gürültüyü duyup dışarı koştu. Elif’in çaresizce ahşap parçalarını toplamaya çalıştığını görünce onu kolundan tutup kaldırdı, omuzlarına gomalak cila ve talaş kokan önlüğünü örterek dumanı tüten kütük sobasının yandığı atölyesine götürdü.
Yusuf Usta, Elif’e dumanı tüten bir bardak sıcak çay uzattıktan sonra yarılan ahşap panoyu inceledi. "Ağaç yarılır, kaplama kalkar ama zanaatkârın sabrı tükenmez kızım," dedi babacan bir sesle. "Eski Dergâh ve konak marangozları çatlayan ahşabı çöpe atmazdı; yarık hattının içine erimiş erguvan ağacı reçinesi ve altın tozu tutkalı akıtır, ayrılan ahşap dokuları pirinç zımba geçmelerle kenetleyerek o hasarı eserin ana doku damarına dönüştürürlerdi. Ahşabın yarası, ağacın yaşını ve direncini gösterdiği yerdir."
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.