Rumeli Hisarı’nın Yüksek Taş Surlarından Haliç’e Yansıyan Gravürler

Emin, Rumeli Hisarı’nın Boğaz’a bakan heybetli Zağanos Paşa Kulesi’nin taş merdivenlerinde oturmuş, rüzgârın sur duvarlarında bıraktığı buz gibi nem kokusunu içine çekiyordu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık ve Restorasyon Bölümü’nden mezun olduktan sonra, Boğaz’daki savunma yapılarının ve burçların 3D lazer tarama verilerini kullanarak vektörel gravür paftalarına dönüştüren bağımsız bir projede çalışmaya başlamıştı. Ancak projeyi fonlayan restorasyon firması, kamu kurumlarından aldığı bütçeyi çektikten sonra şirket merkezini kapatıp sırra kadem bastı. Emin, hem altı aydır gece gündüz demeden Hisar burçlarında tuttuğu hassas röleve ölçümleri ve çizim paftalarıyla ortada kaldı hem de kiraladığı hassas lazer tarayıcı cihazların devasa borcuyla baş başa bırakıldı.

Ekim ayının dondurucu poyrazı Boğaz’ın dar boğazından esip surların oyuklarında uğuldayarak geçerken, cebinde kalan son otobüs parasıyla ne yapacağını düşünüyordu. Hisarüstü’nde oda arkadaşıyla kaldığı evden kiranın tamamını ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp çıkmak zorunda kalmıştı. Kucağındaki su geçirmez kılıfta sadece gönyeleri, çizim kalemleri, el feneri ve mikron kumpası vardı. Burçların altındaki karanlık Boğaz sularından geçen yük gemilerinin fener ışıklarını izlerken, bu devasa şehirde tek başına kalmanın çaresizliği içini kapladı.

Gözyaşlarını rüzgâra verip çantasından çizim bloknotunu çıkardı. Cılız el fenerinin sarı ışığı altında, Zağanos Paşa Kulesi’nin taş birleşim derzlerini ve rüzgârın taştaki aşındırma izlerini milimetrik ölçekle kâğıda dökmeye başladı. Kalem kâğıda her dokunduğunda içindeki kırgınlık mesleki bir tutkuya dönüşüyordu. O sırada Hisar’da gece denetimi yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bağlı kıdemli bir restoratör mimar, sur dibinde titreyerek pürüzsüz mimari gravürler çizen Emin’i fark etti. Kâğıttaki çizim kalitesini ve mimari detaylardaki hassasiyeti gören uzman, genç kadına Tarihi Yarımada ve Boğaz Kaleleri Restorasyon Projesi’nde baş röleve çizim koordinatörü olarak çalışma imkânı sağaldı. Emin, Rumeli Hisarı’nın tarihi taşları arasında İstanbul’un ona pes etmeme gücünü bahşettiğini anladı.

Cihangir Sanat Merdivenleri’nde Kayıp Ses Tasarımları ve Gece Yarısı

Pınar için İstanbul, Cihangir’in Fındıklı’ya inen rengârenk ama dik taş merdivenlerinde yankılanan ayak seslerinden ve ahşap binaların cumbalarından süzülen sokak lambası ışıklarından ibaretti. İstanbul Teknik Üniversitesi Müzik Teknolojileri ve Ses Tasarımı Bölümü mezunuydu; İstanbul’un tarihi semtlerindeki zanaatkâr atölyelerinin, ahşap binaların ve eski çeşmelerin akustik ses haritasını çıkaran bağımsız bir ses belgeseli hazırlıyordu. Ancak projeyi destekleyen kültür derneği, yönetim kurulundaki finansal kriz gerekçesiyle kapandı. Pınar’ın aylardır Boğaz ve Suriçi boyunca topladığı özel alan kayıtları (field recording) ve ses mimarisi taslağı, derneğin el konulan sunucularında kilitli kaldı. Pınar hem tüm emeğinden mahrum bırakıldı hem de profesyonel ses kayıt cihazları için çektiği kişisel kredilerin yükü altında ezildi.

Gece saat üçte, Sanat Merdivenleri’nin Boğaz’a ve Mimar Sinan Üniversitesi’ne bakan en üst basamağında tek başına oturuyordu. Sonbahar yağmuru merdivenlerin ıslak basamaklarına damlarken üzerindeki ince kaban sırılsıklam olmuştu. Firuzağa’da kaldığı pansiyonun günlük ücretini ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp çıkmak zorunda kalmıştı. Cebinde sadece ertesi günün vapur parası duruyordu. Karşı yakadaki Kadıköy ışıkları pusu arkasında süzülürken geleceğe dair tüm umutları kararmıştı.