Tuzla Kimyacılar Organize Sanayi Bölgesi’nin yüksek imalat hangarlarına, kimyasal reaktör binalarına ve ağır tankerlerin geçtiği geniş caddelere kış akşamının dondurucu poyrazı çökerken, Pendik’teki meslek lisesinin çıkış zili gürültüyle yankılandı. On altı yaşındaki Zeynep, okul ceketini çıkarıp çabucak sırt çantasına koydu ve kalın kaşkoluna sarındı. Sınıf arkadaşlarının otobüs durağına doğru yürürken akşam planları yapmasını tebessümle reddederek, adımlarını solvent buharı, madeni yağ ve ester kokan sanayi alanından aşağıya çevirdi.
Zeynep, Kimya tesisinde distilasyon ustası olan babasının yüksek basınçlı solvent kazanında meydana gelen sızıntı patlaması sonucu ağır yaralanıp akciğer rahatsızlığı geçirmesi üzerine sekiz ay önce ailenin tek geçim kaynağı haline gelmişti. Dört nüfuslu evin kirası ve babasının her ay tekrarlanan oksijen tedavisi masrafları bu genç kızın omuzlarındaydı. Lise eğitimini aksatmadan akşamları bu sanayi makineleri için yüksek saflıkta geri dönüştürülmüş madeni yağ ve endüstriyel çözücüler üreten fabrikada çapak alma, viskozite kontrolü ve varil ambalaj işçisi olarak çalışıyordu.
Atölye; devasa santrifüj ve distilasyon kolonlarının derinden gelen ritmik gümleme sesi, havalı varil mühürleme makinelerinin tiz vızıltısı, kimyasal yağ ve solvent buharıyla kaplı devasa bir yerdi. Görevi; iki yüz derece sıcaklıktaki döküm ve arıtma ünitelerinden çıkan çelik varil vanalarının kenarlarındaki çapakları pnömatik neşterle temizlemek, yoğunluk ve renk spektrometresi testlerini doğrulamak ve hazır olan varil bloklarını ahşap paletlere istifleyip çelik çemberle bağlamaktı. Saatlerce sıcak reaktörlerin karşısında durmaktan yüzü kızarır, neşter tutmaktan parmak boğumları titrer ve solvent kokusu genzini yakarak gözlerini sızlatırdı.
Zeynep’in tek hayali, Gebze Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nü kazanarak çevre dostu endüstriyel arıtma ve geri dönüşüm teknolojileri geliştiren uzman bir mühendis olmaktı. Ambalaj tezgahının karşısındaki beton kolona Kimya ve Fizik özet kartlarını asmıştı. Bir yandan iki eliyle ağır çelik varil kapaklarının çapaklarını temizlerken, gözleriyle duvardaki organik kimya, gaz kanunları ve analitik geometri denklemlerini takip eder, zihninden işlemleri yapmaya çalışırdı. Santrifüjlerin çıkardığı ritmik gürültüyü zihnini odaklamak için bir tempoya dönüştürmüştü.
O gece, Kocaeli Sanayi Bölgesi’ne sevk edilecek iki yüz adetlik özel endüstriyel solvent varil setinin son kontrolü, vana çapak temizliği ve paletlenmesi acilen bitirilmek zorundaydı. Atölye sorumlusu rahatsızlanıp erken ayrılınca tüm yük Zeynep’e kaldı. Saatlerce solvent ve yağ kokusunun ortasında parçaları tek tek kontrol etti, çapaklarını sıyırdı ve ahşap paletlere istifledi. Gece saat yarımı gösterdiğinde ambalajlama ancak bitti. Üstü başı kimyasal yağ ve döküm kokar halde fabrikayı kilitledi. İçmeler otobüs durağına doğru yürürken esen soğuk poyraz yüzüne çarptı; ama Zeynep, bu koca şehrin zorluklarına rağmen kendi kaderini çelik bir iradeyle şekillendirdiğini çok iyi biliyordu.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.